Vanwege de coronamaatregelen was opgeroepen om dinsdag 5 mei rond 10.30 uur niet massaal naar het Gooilandplein te komen. Hoewel het plein zeker niet vol staat en de aanwezigen goed afstand houden ten opzichte van elkaar, is duidelijk dat lang niet iedereen aan die oproep gehoor heeft gegeven. "U had hier helemaal niet mogen zijn", spreekt burgemeester Pieter Broertjes vlak voor de onthulling enigszins gekscherend de aanwezigen toe. 

Eén van die aanwezigen is de 85-jarige Anita Reijalt. Als 10-jarig meisje stond zij 75 jaar terug iets verderop op de Emmastraat om de bevrijders toe te juichen. "Dat was zo'n feest. Dat maak je nooit meer mee", zegt ze. "We stonden arm in arm. Hossen, hossen, hossen. In de Langestraat, in de Kerkstraat, op de Groest, de 's Gravelandseweg. Dat vergeet je niet."

Een maand voor de bevrijding was er geen eten meer in huis.

Veel minder kan ze zich herinneren van de oorlog zelf. "Ja, het was niet leuk. Dat weet ik nog wel. En dat we voor de grap meeliepen in de pas met de Duitsers. Dan kreeg ik gigantisch op mijn donder van mijn vader. En één keer hebben we Joodse dametjes weg zien halen. Dat was wel heel heftig. En er was honger. Een maand voor de bevrijding was er geen eten meer in huis."

Net als alle anderen is ook de 85-jarige Hilversumse onder de indruk van het kunstwerk, een Polar Bear, dat door Broertjes en initiatiefnemer Pieter Hoogenraad wordt onthuld. Vooral de krachtige kop maakt indruk. Het beeld verwijst naar het embleem van de Britse 49ste (West Riding) Infanterie Divisie, die als bijnaam de Polar Bears droeg. Deze soldaten reden op 7 mei 1945 als eersten Hilversum binnen waar ze werden toegejuicht door duizenden Hilversummers. 

(Tekst gaat verder onder de foto)


© Foto Miché / Bastiaan Miché

Hoogenraad kwam in 2017 met het idee voor een kunstwerk en stuurde op Tweede Kerstdag een e-mail aan Broertjes waarin hij zijn idee kenbaar maakte. En eigenlijk was Broertjes, die altijd dacht dat de Canadezen Hilversum binnenreden, direct enthousiast, aldus de historicus, die onlangs zijn boek De Polar Bear Divisie, de bevrijding van Hilversum schreef. Echter, deze Britse divisie was onderdeel van het Canadese leger. 

Beer beschermt de vrijheid

Het beeld is ontworpen door Sven Lamme, ook verantwoordelijk voor het kunstwerk in het Dudokpark ter nagedachtenis aan MH17. De Hilversummer zag al gauw dat het beeld van de Polar Bear kracht uitstraalt. Daar kon hij wel wat mee, zegt hij dinsdag. Uiteindelijk ontstond het idee voor de 'V' van vrijheid en daar dan bovenop de beer die deze vrijheid beschermt. De eerste reacties op het kunstwerk zijn positief, ziet ook Lamme, al blijft het spannend hoe de dinsdag niet-aanwezige Hilversummers op de ijsbeer zullen reageren. "Het was in ieder geval fantastisch om dit te mogen doen."

Toen de plannen voor het kunstwerk bekend werden, was het idee dat duizenden Hilversummers - net als toen - naar het Gooilandplein zouden komen voor een feestelijke onthulling. Ook was het de bedoeling dat vijftig oud-strijders van de partij zouden zijn. Maar nu, 75 jaar na de oorlog, is de strijd tegen het coronavirus volop aan de gang, aldus Broertjes. "We hebben wel gedacht over uitstel, maar het beeld is af. Dat moet dan een jaar in quarantaine."

(Tekst gaat verder onder de foto)

De politie kwam nog langs om te controleren of iedereen goed afstand hield. Â© Foto Miché / Bastiaan Miché

Broertjes zegt tijdens de toespraak ook dat de Polar Bears 'echte vechtersbazen' waren, die tijdens de oorlog streden in onder meer Normandië en Arnhem en op 7 mei vanuit Utrecht doortrokken naar Hilversum. Tijdens de oorlog sneuvelden 1.650 soldaten van deze divisie. En ook na de bevrijding kwamen nog zestien mannen om. Zij liggen begraven op de Noorderbegraafplaats. 

Nooit vergeten zullen we dat we vandaag het vrijheidsmonument in stilte praktisch zonder publiek hebben onthuld.

Met het beeld wil Hilversum de herinnering aan de bevrijding levend houden, aldus Broertjes. "Het beeld staat op een 'V'. Tijdens de oorlog stond de 'V'  voor Victory, de overwinning op Nazi Duitsland. Nu staat die 'V' voor Vrijheid, die we te danken hebben aan die Victory. Vrijheid waarvoor we dankbaar moeten zijn, maar waar we aan moeten werken om die te behouden. En het is de 'V' van Virus. Nooit vergeten zullen we dat we vandaag het vrijheidsmonument in stilte praktisch zonder publiek hebben onthuld."

Duidelijk aan het beeld is ook dat Polar Bear fier zijn kop omhoog steekt. Oorspronkelijk keek het beest omlaag. "Maar de Polar Bears kregen een nieuwe commandant en die vond dat de beer omhoog moest kijken", aldus Broertjes. "Hij moest kracht uitstralen. Het is dus geen teddybeer, maar het is een strijdbare ijsbeer."