Kies de toekomst van Hilversum is de slogan op de flyer, die vanaf komend weekeinde in menig Hilversumse brievenbus te vinden is. Henri van IJken, bekend van stichting Betrokken Omwonenden Busremise Hilversum en aanjager van Central Park Hilversum op het Connexxionterrein aan de Larenseweg, zegt dat burgerparticipatie van onderop nodig is. Hilversummers moeten in staat worden gesteld hun mening te kunnen geven over het Hilversum van 2040.

Tienduizenden flyers zijn gedrukt. Binnenkort ligt deze op de deurmatten in de mediastad. Op de zwarte achtergrond is een groene smiley te zien met de twee ogen als voorliggende opties: tuinstad of verdichte stad. Op de vraag of het zwart van de tweede optie niet wat sturend is, zegt Van IJken dat dat misschien wel zo is. Verder staat er een QR-code op zodat belangstellenden via hun smartphone kunnen stemmen. 

Stemmen kan nu al. Sinds een paar dagen is www.birh.nl online. Van IJken wil dit initiatief van BOB-H maanden door laten lopen, namelijk tot en met de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 16 maart. In de tussentijd wil de BIRH steeds aandacht vragen voor het referendum en ook de vraag voorleggen aan de politieke partijen. Op die manier wordt dit onderdeel van de campagne.

Sleutelgebied

Hoe moet Hilversum er in 2040 uitzien? Dat is natuurlijk een vraag die hier al sinds eind 2019 voorligt. Vanaf het moment dat het college van burgemeester en wethouders (B&W) bekend maakte de gemeente aan te melden als sleutelgebied bij de Metropoolregio Amsterdam (MRA) begon deze discussie te spelen. De ambitie om de komende twee decennia maximaal tienduizend woningen toe te voegen en evenzoveel banen leidde tot veel maatschappelijke en politieke weerstand. Inmiddels is het sleutelgebied alweer een dik jaar van de baan, maar speelt de kwestie van verdichting nog altijd.

Met het nemen van dit burgerinitiatief hoopt Van IJken dat de Hilversummers zich en masse uitspreken over welke koers de gemeente moet gaan varen. Is dat het behoud van het tuindstadkarakter? Ofwel: een gemeente met het nodige groen en ruimte voor enige groei qua inwoners en woningbouw. Of wellicht zien de eigen inwoners inderdaad meer in het bijbouwen van enkele duizenden woningen en zijn ze voor het verdichten van Hilversum. 

Serieuze plannen

Zelf is de voorzitter van BOB-H voorstander van Hilversum Tuinstad. In zijn ogen probeert de gemeente juist rigoureus veel woningen bij te bouwen en dan ook nog eens voornamelijk in een gebied dat al heel erg verdicht is: Hilversum-Oost. Zo zijn er serieuze bouwplannen voor onder andere het Hunkemöllerterrein, het Oosterspoorplein en omgeving (Bruisend Hart), de Korte Noorderweg (Geuzenpark) en diverse projecten op de Larenseweg. Het college heeft al meerdere intentieovereenkomsten gesloten met projectontwikkelaars, waaronder een aantal locaties in postcodegebied 1221. 

Als er dan veel nieuwe woningen moeten komen, dan is het Circusterrein daar uitermate geschikt voor, aldus Van IJken. Het al decennialang braakliggende terrein aan de Diependaalselaan lijkt inderdaad ontwikkeld te gaan worden. Zelf stelt het college voor daar een ‘gemengd gebied’ van te maken: woningbouw, bedrijfsplekken en eventueel maatschappelijke bestemmingen. Ietwat rebels stelt de Hilversummer nog voor om de Kastanjevijver dicht te gooien en daar een torenflat neer te zetten. 

Weerstand

De hierboven genoemde ontwikkellocaties in Oost lijken al ‘work in progress’. Dat zijn trajecten die in gang zijn gezet. Vooralsnog gaat het om vastgelegde intenties. Nadere uitwerking volgt nog, maar zijn deze ontwikkelingen nog te stoppen met een referendum? Zolang er maar genoeg weerstand is, meent de initiatiefnemer dat dat heel goed mogelijk is. Van IJken verwijst direct naar de herontwikkelingsplannen voor de busremise. Juist door het verzet van de buurt zijn de busremise-plannen voorlopig van de baan. Transdev, het moederbedrijf van Connexxion, heeft immers een nieuw contract getekend. Van je laten horen werkt, is zijn conclusie.

‘Stel dat 75 procent van de stemmers een tuinstad wil hebben, dan is dat een stevig signaal aan de politiek’

“Stel dat 75 procent van de stemmers een tuinstad wil hebben, dan is dat een stevig signaal aan de politiek. Dit is participatie van onderop. De uitslag van dit burgerinitiatief referendum, dit is wat de burger vindt, willen we de gemeenteraad ook voorhouden.” En ja, hij realiseert zich goed dat de gemeente zich niets hoeft aan te trekken van de uitkomst van dit online-referendum. Maar als de Hilversumse bevolking zich duidelijk uitspreekt, is dat wel een moeilijk te negeren boodschap, is Van IJkens opvatting. 

Bij een referendum gaat het altijd tussen twee uitersten, zo zegt de initiatiefnemer. Het gaat hem er vooral om dat het aan het einde van de rit duidelijk is op welk spoor Hilversum moet gaan rijden. Eerst de duidelijke hoofdlijn te pakken hebben, daarna verder inzoomen en met de inwoners dit uitwerken en vastleggen in beleid. Hij stelt zich voor, dat zodra de Hilversumse koers is bepaald, de gemeente dit in bijvoorbeeld buurthuizen verder gaat bespreken en uitwerken met de wijkbewoners. Dat past goed bij de buurtgerichte aanpak, die bijvoorbeeld is vastgelegd in de lokale woonvisie. 

Verzanden

Momenteel loopt de discussie al binnen Hilversum hoe de gemeente er in 2040 uit moet komen te zien. Het gaat om het herstarte participatieproces dat de gemeente in samenwerking met HOP2040 (Hilversumse Omgevingsvisie Participatie) in de steigers heeft gezet om zo een goed gesprek met de stad aan te gaan over de toekomst. Veel fiducie heeft Van IJken niet in dit traject. “Die participatie dreigt te verzanden in het praten over details. Iedereen mag wat zeggen, maar uiteindelijk maakt de gemeente daar iets eigens van.” Voor hem zijn de twee gepresenteerde collegevarianten van het Bruisend Hart daar goede voorbeelden van. 

Wanneer is de initiatiefnemer tevreden? Daarop zegt hij dat Hilversum inmiddels dik negentigduizend inwoners telt. In het meest ideale scenario moet het referendum bekend zijn bij alle Hilversummers van achttien jaar en ouder en hoopt Van IJken op tien- tot wellicht twintigduizend stemmen. “Dit is democratie van onderop”, besluit hij.